U bent hier

Waar gaat deze boekenkast naartoe?

donderdag 15 februari 2018 - 12:33

Eikenhouten boekenkast, objectnummer R5990

Deze boekenkast staat al drie jaar te staan in het depot van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Eeuwig zonde, want er kleeft zo’n intrigerend verhaal aan het meubelstuk. Wie wil het lenen?

Drie meter en twintig centimeter hoog, en exact vier meter breed. Dat zijn de forse afmetingen van deze boekenkast. Een meubelmaker waarvan we de naam niet meer kennen, maakte hem aan het einde van de negentiende eeuw geheel van eikenhout, in neo-rococo-stijl. De ambachtsman heeft de massaliteit van de kast weten te doorbreken door het middendeel wat naar voren te plaatsen. Ook de golvende kaplijst met vijf consoles in rocaillevormen, oftewel schelpen, onderbreekt de lange horizontale lijnen van het meubelstuk.

Bloemen- en plantenmotieven

De deurpanelen zijn opengewerkt, met daarin een vrijwel onzichtbaar, fijnmazig gaaswerk. Dit voorkomt dat een onverlaat zonder sleutel een boek van een van de vele planken pakt. Om de boeken verder te beschermen, tegen stof en licht, zijn de panelen ingevuld met een bordeauxrode stoffering. Hierin zijn bloemen- en plantenmotieven verwerkt.

Met een Delfts blauw kaststel boven op de consoles was deze indrukwekkende boekenkast het pronkstuk van de Koninklijke Bibliotheek, toen nog gevestigd in het Huis Huguetan aan de Lange Voorhout in Den Haag. Tegen 1900 werd dit stadspaleis verbouwd. Waarschijnlijk is de kast bij die gelegenheid speciaal voor de Koninklijke Bibliotheek gemaakt. Enkel het gefluister van de bibliothecaris en het zachtjes ruisen van het omslaan van bladzijden doorbraken hier de gewijde stilte.

Burgemeesterskamer

Een kleine eeuw later, in 1982 om precies te zijn, verhuisde de bibliotheek naar een groot, nieuw onderkomen, pal naast het Haagse Centraal Station. Hoe reusachtig dat gebouw ook was, voor de boekenkast is er geen plek gevonden. Het meubel is aan de Rijksdienst Beeldende Kunst in beheer gegeven, een van de voorlopers van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. Vervolgens gaf de Rijksdienst de boekenkast in 1989 in langdurige bruikleen aan de toenmalige gemeente Maarssen, bij Utrecht. Daar vervulde hij zijn functie in de burgemeesterskamer in het gemeentehuis. Tot de kast drie jaar geleden terugkeerde naar het depot van de dienst.

De hoogte van de planken is gemakkelijk bij te stellen, zodat er boeken van vrijwel alle formaten in passen, tot een diepte van ongeveer veertig centimeter. Welke instelling neemt dit kloeke pronkjuweel in bruikleen?

Yuri van der Linden

Yuri van der Linden is conservator oude toegepaste kunst bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed. 

Boekenkast naar Kasteel Arcen
In april 2018 kreeg deze indrukwekkende kast een plek in de bibliotheek van Kasteel Arcen. Dit buitenhuis uit de achttiende eeuw staat bekend om zijn Kasteeltuinen. De beheerder, Stichting Het Limburgs Landschap, richt het gebouw opnieuw in met meubilair, zodat het publiek een indruk kan krijgen van het kasteelleven. De boekenkast is nu weer gevuld met boeken, precies waarvoor die gebouwd is. 

Tags 
Bruikleen

Reacties