U bent hier

Praktische hulp bij Erfgoed van de Moderne Tijd

donderdag 25 januari 2018 - 11:57

De monumentale entree aan beide kanten van de Afsluitdijkdijk heeft Daan Roosegaarde voorzien van een retro-reflecterende laag. De torens lichten alleen op als je er met de koplampen van je auto op schijnt.

Zullen de levende, lichtgevende algen die kunstenaar, ondernemer, uitvinder en ontwerper Daan Roosegaarde gebruikte voor zijn project Icoon Afsluitdijk ooit cultureel erfgoed worden? Hij verwerkte de oudste micro-organismen ter wereld in een vloer die intrigerende lichtpatronen liet zien wanneer bezoekers erover heen liepen. Ook kon iedereen een met algenvloeistof gevuld flesje ronddraaien om Roosegaardes bio-kunstwerk van dichtbij te bestuderen. Zijn project Icoon Afsluitdijk is al met al een fluorescerende ode aan de 32 kilometer lange waterkering die in 1933 voor verkeer openging – en die inmiddels nationaal erfgoed is. De sluistorens aan beide zijden van de dijk voorzag hij van reflecterende strips. Wie nu in het donker door deze poorten in art deco-stijl rijdt, zorgt met z’n koplampen voor een tijdelijk spektakel: de Gates of Light.

De veelgelauwerde Daan Roosegaarde en zijn team onderzoeken continu dit soort hightech- en biomaterialen op hun toepassingsmogelijkheden in kunst en vormgeving. Niet alleen is hun werk visueel spectaculair, maar vaak ook interactief. Kenmerken die passen bij de belevingswaarde van hedendaagse kunst. Al sinds het begin van de 20ste eeuw experimenteren kunstenaars, ontwerpers en architecten met nieuwe materialen en technologische vooruitgang. Hun voorwerpen en gebouwen noemen we erfgoedobjecten van de ‘moderne tijd’.

Flesje met levende, lichtgevende algen
Flesje met lichtgevende algen

Moderne problemen 

De problemen bij de erfgoedzorg van dit recente erfgoed zijn in veel opzichten anders dan bij traditionele werken als olieverfschilderijen of stenen beelden. Niet alleen vanwege de veel snellere veroudering van moderne materialen, maar ook doordat de omgeving in onze dynamische samenleving is veranderd. Aspecten als ‘tijdelijkheid’, ‘vervanging’ en ‘de virtuele wereld’ zijn tegenwoordig aan de orde van de dag en hebben de erfgoedzorg blijvend veranderd. Experts zijn vaak niet meer de enige professionals met gezag: vaak wordt de bezoeker een participant, de leek een deskundige.

Specifieke vragen en dilemma’s – ‘de kantelpunten’ – die bij het erfgoed van de moderne tijd spelen, worden op dit moment bij de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed onderzocht in het kennisprogramma Erfgoed van de Moderne Tijd. Samen met partners uit musea, universiteiten en andere erfgoedinstellingen is geïnventariseerd wat de belangrijke onderwerpen zijn.

Nieuwe presentatietechnieken

Zo worden collectiemanagers geholpen hun complexe installatiekunstwerken te registreren en om onderscheid te maken tussen de vele soorten plastics die in kunst en vormgeving zijn toegepast, zodat optimale bewaarcondities voor de objecten gekozen worden. Nieuwe presentatievormen komen letterlijk voor het voetlicht door onderzoek naar belichtingstechnieken die verkleurde objecten weer hun oorspronkelijke verschijningsvorm teruggeven – zonder dat restauratie-ingrepen nodig zijn. Ook de betrokkenheid van burgers is een onderzoeksthema voor kunst in de openbare ruimte en voor het uitlenen van museale objecten aan een niet-museale omgeving. Welke bijdrage kunnen burgers spelen in de waardering van en zorg voor erfgoed in hun omgeving en hoe kan erfgoed weer opnieuw beleefd worden in een omgeving waar het ooit thuishoorde?

De eerste resultaten

Volgend jaar, in 2018, worden de resultaten van dit onderzoeksprogramma breed gedeeld, bijvoorbeeld op symposia over plastics, twintigste-eeuwse schilderkunst en de nieuwste bouwmaterialen. Maar ook op andere manieren: in rapportages van projecten die zich vooral richten op de waardering van modern erfgoed en meer participatieve vormen van erfgoedzorg. Bovendien zijn collectievorming en -management van moderne kunst en de hoos aan nieuwbouwprojecten van musea belangrijke onderwerpen waarvoor praktische handreikingen komen.

Het belooft een rijkgeschakeerd overzicht te worden van oplossingen die met elkaar de weg verlichten, in dit geval niet van de Afsluitdijk maar van het erfgoed van de moderne tijd. De agenda en de eerste onderzoeksresultaten zijn terug te vinden op het Platform Erfgoed van de Moderne Tijd.

Voor meer informatie en vragen, neem contact op met Tatja Scholte.

Video 
Icoon Afsluitdijk, een project van Daan Roosegaarde

Reacties